Διευκόλυνση του έργου

Η εμπλοκή σε δραστηριότητες, έργα, που έχουν σκοπό και νόημα είναι η βασική θεραπευτική μέθοδος της Εργοθεραπείας (ΕΘ). Η ΕΘ πιστεύει ότι το έργο

  • έχει θετική επίδραση στην υγεία και την ευημερία,
  • οργανώνει το χρόνο και
  • δίνει δομή και νόημα στη ζωή. Τα έργα είναι ατομικά και οι άνθρωποι εκτιμούν διαφορετικά έργα.

Το επάγγελμα υποστηρίζει ότι η θεραπεία και η ποιότητα ζωής είναι το αποτέλεσμα της δυνατότητας εκτέλεσης έργων που υποστηρίζουν την υγεία, την ανεξαρτησία, την εκπλήρωση των κοινωνικών ρόλων και των στόχων στη ζωή. Μερικές από τις κύριες Δραστηριότητες Καθημερινής Διαβίωσης (ΔΚΔ) στις οποίες επικεντρώνονται οι Εργοθεραπευτές είναι να μπορεί το άτομο να: σηκωθεί από το κρεβάτι, κάνει μπάνιο, πάει στην τουαλέτα, ντυθεί, ψωνίσει, ετοιμάσει φαγητό, πάει στη δουλειά/ σχολείο, φροντίσει τα άλλα μέλη της οικογένειας, επισκέπτεται φίλους, εκπληρώνει τα θρησκευτικά του καθήκοντα, φροντίζει τα κατοικίδια, συμμετέχει στα χόμπι του κ.α.

Η ΕΘ δεν αποσκοπεί μόνο στην απλή ολοκλήρωση των καθημερινών εργασιών, αλλά στην ολιστική επίτευξη της προσωπικής ευημερίας. Εάν, λόγω ηλικίας, αναπηρίας, ασθένειας, αναπτυξιακής ή νοητικής διαταραχής, ή κοινωνικών περιστάσεων (π.χ. άστεγος ή πρόσφυγας) δεν μπορεί κάποιος να εμπλακεί και να αντλήσει νόημα και ικανοποίηση από τις καθημερινές του δραστηριότητες, τότε η υγεία και η ευημερία διακυβεύονται σοβαρά για το άτομο, καθώς και για την ευρύτερη κοινότητα.

Ολιστική ανθρωποκεντρική προσέγγιση

Η ΕΘ ανήκει στα επαγγέλματα υγείας, αλλά δεν συνάδει με την άποψη ότι η αναπηρία, η ανωμαλία, η ασθένεια ή οι αναπτυξιακές προκλήσεις έγκεινται στο άτομο. Στην ιατρική η θεραπεία έχει σχέση με την επαναφορά του ατόμου σε θεωρητικά φυσιολογικά πλαίσια. Η ΕΘ από την άλλη, έχει μια πιο διευρυμένη οπτική και συμπεριλαμβάνει τη σχέση του ανθρώπου με το περιβάλλον του. Αναζητάει εξατομικευμένες, δημιουργικές, πρακτικές λύσεις για την επίλυση της περιορισμένης αλληλεπίδρασης. Το ενδιαφέρον του θεραπευτή είναι πάντα στη διευκόλυνση και την ενδυνάμωση του ατόμου να αναλάβει την ευθύνη της κατάστασης που ζει και να διαχειριστεί τις συνθήκες, αντί να εμφανίζεται ως σωτήρας ή να εστιάζει στην ασθένεια μόνο.

Είναι πιο σημαντικό να γνωρίζεις τι είδος άνθρωπο έχει την ασθένεια παρά τι είδος ασθένεια έχει ο άνθρωπος.

Sir William Osler, Ομιλία στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins, Φεβρουάριο 1905

Ο θεραπευτής συνεργάζεται με το άτομο, και με όποιους άλλους έχουν σημαντικό ρόλο στη ζωή του, για να στηρίξει την εμπλοκή του στις δραστηριότητες που έχει ανάγκη και θέλει και επιλέγει να κάνει στην καθημερινότητά του για να συμμετέχει σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής του. Αυτό μπορεί να συνεπάγεται: σωματική, νοητική ή συναισθηματική εκπαίδευση για τη βελτίωση της λειτουργικότητας και την εκμάθηση νέων δεξιοτήτων, την παροχή εξοπλισμού ή στηριγμάτων, την προσαρμογή δραστηριοτήτων ή την προσαρμογή του περιβάλλοντος, ή συνδυασμός των παραπάνω.

Πεδίο εφαρμογής

Οι Εργοθεραπευτές συνεργάζονται με άτομα κάθε ηλικίας, κουλτούρας και ικανοτήτων, σε ποικίλα περιβάλλοντα που καλύπτουν ευρύ φάσμα σωματικών, ψυχικών και κοινοτικών δομών όπως: νοσοκομεία, κέντρα αποκατάστασης, κοινοτικά κέντρα υγείας και πρόνοιας, κέντρα ψυχικής υγείας, σχολεία, κέντρα ημέρας, ξενώνες και καταφύγια, χώρους εργασίας, γραφεία ανεργίας, και στο σπίτι. Στην πραγματικότητα όμως, όποιος δυσκολεύεται με κάποιον τομέα της ζωής του, μπορεί να αναζητήσει τη συμβουλή ενός Εργοθεραπευτή. Η έμφαση της ΕΘ στην πρόληψη και τη λειτουργικότητα όλων στην κοινωνία επηρεάζει επίσης κοινοτικές κατασκευές, νόμους και πολιτικές π.χ. τις αρχές καθολικού σχεδιασμού (universal design) για δημόσια κτίρια και μεταφορές, κατευθυντήριες γραμμές και πρακτικές για τη μείωση του άγχους στο σχολείο και της υπερκόπωσης στον εργασιακό χώρο, και τη δημιουργία κοινοτικών προγραμμάτων για την υποστήριξη των ηλικιωμένων, παιδιών και άλλων πληθυσμών.

Η διαδικασία της Εργοθεραπείας

Η διαδικασία της ΕΘ έχει πολλά στάδια που καλύπτουν σε γενικές γραμμές την αξιολόγηση, την παρέμβαση και την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Υπάρχουν πολυάριθμες πολιτισμικά προσαρμοσμένες κλίμακες και εργαλεία που βοηθούν τον θεραπευτή και τον πελάτη (άτομο, οικογένεια ή εταιρεία) να κατανοήσουν τι πρέπει να γίνει και να θέσουν από κοινού θεραπευτικούς στόχους. Στη συνέχεια, η παρέμβαση σχεδιάζεται, υλοποιείται, και αξιολογείται τακτικά και αναθεωρείται. Οι ανάγκες και οι στόχοι του πελάτη πάντα κατευθύνουν την Εργοθεραπευτική παρέμβαση. Στη διαδικασία μπορεί επίσης να εμπλακεί μια μεγαλύτερη ομάδα επαγγελματιών, όπως ένας γιατρός, φυσιοθεραπευτής, λογοθεραπευτής, νοσοκόμος, δάσκαλος της γιόγκα, κοινωνικός λειτουργός, ψυχολόγος, μουσικοθεραπευτής κ.λπ.