Η γιόγκα είναι ένας αρχαίος πολιτισμός και επιστήμη που σε διαφορετικές εποχές έχει ασκηθεί σε όλο τον κόσμο. Σήμερα, τα εύσημα πηγαίνουν στην Ινδία που διατήρησε τις αρχές και τις πρακτικές της γιόγκα, από όπου εξαπλώθηκε ξανά στη Δύση τον 19ο αιώνα.
Διάφορα είδη Γιόγκα
Υπάρχουν πολυάριθμοι κλάδοι της γιόγκα που ταιριάζουν στις διαφορετικές ανθρώπινες ιδιοσυγκρασίες π.χ. χάθα γιόγκα, κάρμα γιόγκα, κρίγια γιόγκα, μπάκτι γιόγκα, ράτζα γιόγκα, γκυάνα γιόγκα, νάντα γιόγκα κ.α. Υπάρχουν επίσης πολλές παραδόσεις και σχολές γιόγκα που δίνουν έμφαση σε διαφορετικές πτυχές, ανάλογα με τις προσωπικές εμπειρίες των δασκάλων τους και τις ανάγκες των κοινωνιών και των πληθυσμών που υπηρετούν. Όλες οι γνήσιες παραδόσεις γιόγκα, ωστόσο, παραμένουν ευθυγραμμισμένες με τα αρχαία κείμενα και διδασκαλίες, και διατηρούν μια αμερόληπτη στάση απέναντι στην θρησκεία, την ανατροφή, την ηλικία, τον φύλο, τις ικανότητες, τις διατροφικές συνήθειες κ.λπ. των ασκούμενων.
Γιόγκα στη διαχείρηση της υγείας
Σύμφωνα με τη γιόγκα, η πλειοψηφία των ασθενειών είναι ψυχοσωματικές, δηλαδή εντάσεις σε βαθύτερα στρώματα του νου διαταράσσουν τις ενέργειες στο σώμα και τελικά εκδηλώνουν σωματικά συμπτώματα. Υπάρχουν επίσης οι σωματο-ψυχικές καταστάσεις, κληρονομικές ασθένειες και τα ατυχήματα, όπου οι σωματικοί περιορισμοί επηρεάζουν την ενεργητική και ψυχική κατάσταση. Έτσι, οποιαδήποτε προσπάθεια θεραπείας χρειάζεται να αγκαλιάσει τις σωματικές, ενεργητικές, νοητικές και συναισθηματικές πτυχές του ατόμου.
Μελέτες δείχνουν ότι η πρακτική της γιόγκα μειώνει το άγχους, την κατάθλιψη, τον πόνο, τα μυοσκελετικά προβλήματα, τις αναπνευστικές δυσκολίες, την κόπωση και την αϋπνία. Μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων και υπέρτασης και μετριάζει τις παρενέργειες της θεραπείας του καρκίνου. Υπάρχουν επίσης ενδείξεις ότι η γιόγκα συμβάλλει θετικά στη διαχείριση της παχυσαρκίας, των εθιστικών συμπεριφορών, του διαβήτη, των αυτοάνοσων και των νευρολογικών παθήσεων όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας, η Πάρκινσον και το εγκεφαλικό. Τέλος, η γιόγκα χρησιμοποιείται επίσης με επιτυχία για να βοηθήσει στη ΔΕΠΥ, στο φάσμα του Αυτισμού και στις αναπτυξιακές διαταραχές.
Η γιόγκα αναγνωρίζει ότι κάθε άτομο κρατά το κλειδί για τη δική του θεραπεία και εστιάζει στη δημιουργία ενός ασφαλούς και υποστηρικτικού χώρου για να ξεδιπλωθεί η θεραπευτική διαδικασία. Ωστόσο, ο σκοπός της γιόγκα δεν είναι να θεραπεύει σωματικές παθήσεις, αλλά να αυξήσει την ΕΠΙΓΝΩΣΗ που επιτρέπει σε κάποιον να ζήσει πλήρως τη ζωή.
Η γιόγκα είναι μια μέθοδος διαχείρισης του εαυτού σας, όχι των συμπτωμάτων της νόσου […]. Η γιόγκα διαχειρίζεται εσάς. Εάν είστε σε θέση να ζήσετε μια ισορροπημένη ζωή, τα προβλήματα από μόνα τους θα σας εγκαταλείψουν. Έτσι, η γιόγκα διαχειρίζεται το άτομο, όχι την ασθένεια. Επομένως, η γιόγκα δεν είναι θεραπεία αλλά τρόπος ζωή.
Swami Niranjananananda Saraswati, Γιόγκα στον 21ο Αιώνα, περιοδικό YOGA, τεύχος Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2006
Ανακαλύπτονας το εσωτερικό μας δυναμικό
Η γιόγκα υποστηρίζει ότι οι άνθρωποι έχουν τεράστιο λανθάνον δυναμικό και ότι η ανακάλυψη και η καλλιέργεια του ανθρώπινου δυναμικού είναι ένα εσωτερικό ταξίδι αυτογνωσίας που αξίζει να κάνει κάποιος, ανεξάρτητα από τις συνθήκες της ζωής του. Στην πραγματικότητα, η γιόγκα είναι μια μέθοδος με πολλά εργαλεία για την ανακούφιση του ανθρώπινου πόνου στο σύμπλεγμα σώματος-νου, έτσι ώστε κάποιος να είναι πιο ελεύθερος να βιώσει μια πιο αυθεντική και σκόπιμη ύπαρξη.
Η εφαρμογή της θεωρίας και των πρακτικών της γιόγκα δεν είναι μόνο για τους ασθενείς, ή για εκείνους με κάποια διάγνωση, αλλά είναι ευεργετική για όλους όσους επιθυμούν να βελτιώσουν την παρούσα κατάστασή τους και να ανακαλύψουν το εσωτερικό δυναμικό τους. Εκπαιδεύει το σώμα και το νου σε τομείς που παραμελούνται στην τυπική εκπαίδευση και συχνά στο σπίτι π.χ. η σωστή αναπνοή, η βαθιά χαλάρωση, η κατεύθυνση και σταθεροποίηση της προσοχής, η συναισθηματική νοημοσύνη, η επίγνωση του εαυτού και η αποδοχή.
Εργαλεία της Γιόγκα
Οι πιο διαδεδομένες πτυχές της γιόγκα στη δυτική κουλτούρα σήμερα είναι η άσανα (στάσεις του φυσικού σώματος), η πραναγιάμα (τεχνικές αναπνοής) και ο διαλογισμός, συνήθως με τη μορφή τεχνικών που ηρεμούν τον νου.
- Οι άσανα βελτιώνουν την επίγνωση του σώματος, τη δύναμη, τον συντονισμό και την ισορροπία. Ανοίγουν το μυοσκελετικό σύστημα του σώματος και βελτιώνουν όλα τα συστήματα του οργανισμού και τα φέρνουν σε ισορροπία.
- Οι τεχνικές πραναγιάμα επηρεάζουν άμεσα το νευρικό σύστημα, ιδιαίτερα το αυτόνομο νευρικό σύστημα, και ενισχύουν την κυκλοφορία και την ισορροπία των πράνα (ζωτικές και λεπτές ενέργειες).
- Ο διαλογισμός και οι πρακτικές συνειδητής χαλάρωσης, όπως η Γιόγκα Νίντρα, απελευθερώνουν βαθιές σωματικές, νοητικές, συναισθηματικές και πνευματικές εντάσεις, προάγοντας έτσι τη θεραπεία από τη ρίζα. Διευκολύνουν μια χαλαρή εγρήγορση και ανοίγουν νέους τρόπους εμπειρίας και διορατικότητας.
Υπάρχουν όμως και πολλά άλλα εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν όπως οι απαγγελίες, το κιρτάν (γιογκικό τραγούδι), οι τελετουργίες, ο σχεδιασμός μάνταλα (κυκλικά γεωμετρικά σχήματα), ο οραματισμούς, οι θετικές αυθυποβολές, η εξερεύνηση των κλάδων της γιόγκα και η μελέτη των αρχαίων γιόγκικων κειμένων και των βιωμάτων άλλων αναζητητών.